Elçin Əmirbəyov: "Ətrafımızdakı qeyri-sabitlik tarixi fürsətdən istifadə etməyin vacibliyini vurğulayır"

"2015-ci ildən ölkələrimiz Strateji Tərəfdaşlıq Haqqında sazişlə bağlıdır və əlbəttə ki, bizim energetika kimi ənənəvi əməkdaşlıq sahələrimiz var, lakin biz inanırıq ki, sənaye, kənd təsərrüfatı, turizm kimi digər sahələrdə hələ də çox vacib istifadə olunmamış potensial mövcuddur".

BAKU.WS Oxu.Az-a istinadən xəbər verir ki, bunu Çex Respublikasında səfərdə olan Azərbaycan Prezidentinin xüsusi tapşırıqlar üzrə nümayəndəsi Elçin Əmirbəyov "CNN Prima News" (CNN-in çex dilində filialı) telekanalına müsahibəsində Çexiya-Azərbaycan münasibətlərinə toxunarkən bildirib.

O qeyd edib ki, ölkələrimiz arasında yüksəksəviyyəli dialoq çox uğurla inkişaf edir:

"Biz şadıq ki, Çexiya Respublikasının yeni baş naziri və bizim Prezidentimiz bu ilin əvvəlində Davos İqtisadi Forumu çərçivəsində görüşmək imkanı əldə ediblər. Buna görə də düşünürəm ki, yaxın həftələrdə və aylarda biz səfərlər və çoxlu sayda əlaqələrlə ən yüksək səviyyədə daha fəal qarşılıqlı fəaliyyət görəcəyik.

Biz bir tərəfdən Çexiya Respublikası ilə bu münasibətləri sizin çox vacib sənaye bazanıza, texnoloji təcrübənizə və Aİ və NATO üzvü kimi vacib rolunuza görə qiymətləndiririk. Digər tərəfdən, Azərbaycan bu gün Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiya kimi çox vacib olan regionlara qapı qismində Çexiya Respublikasına fayda verə bilər. Biz onilliklər ərzində Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində çox vacib rol oynayırıq və həmçinin regional bağlılıq baxımından əsas ölkəyə çevrilmişik.

Buna görə də düşünürəm ki, biz çox məhsuldar və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıqdan danışa bilərik, çünki əgər biz Çexiya Respublikasının texniki nou-hausunu Azərbaycanın geoiqtisadi və geosiyasi mövqeyi, infrastrukturu baxımından oynaya biləcəyi rolla və energetika sahəsində oynadığı rolla birləşdirsək, düşünürəm ki, biz birlikdə daha çox şey edə bilərik".

Jurnalistin Ukrayna və İrandakı proseslər fonunda enerji təhlükəsizliyi ilə bağlı sualına cavabında Prezidentin xüsusi tapşırıqlar üzrə nümayəndəsi bildirib ki, Azərbaycan enerji portfelini daha da genişləndirə bilər:

"Azərbaycandan xam neft ixracı kimi ənənəvi sahə ilə yanaşı - düşünürəm ki, Çexiya Respublikasının istifadə etdiyi neftin təxminən üçdəbirinin Azərbaycandan gəldiyini söyləmək ədalətli olardı - bu əməkdaşlıq digər sahələrə də genişləndirilə bilər. O, həmçinin təbii qazı da əhatə edə bilər. Bilirsiniz ki, bu gün Azərbaycan təbii qaz ixrac etdiyi ölkələrin sayına görə dünyada aparıcı dövlətlərdən biridir. Beləliklə, bu gün biz dünyanın 16 ölkəsinə təbii qaz ixrac edirik ki, onların da 10-u Avropa İttifaqının üzvüdür. Çox yaxınlarda bu siyahıya Avstriya və Almaniya da qoşuldu.

Buna görə də düşünürəm ki, bu da müzakirə mövzularından biri ola bilər. Və biz bərpaolunan enerji mənbələrini əhatə etmək üçün enerji portfelimizi də genişləndirə bilərik, çünki Azərbaycan Günəş, külək enerjisi və elektrik enerjisi sahəsində böyük potensiala malikdir. Belə ki, Avropa üçün enerji mənbələrini necə şaxələndirmək barədə bəzi Avropa İttifaqı üzvləri və region ölkələri ilə müzakirə etdiyimiz bəzi layihələr var.

Buna görə də düşünürəm ki, bu edilə bilər, ancaq yeni ölkələrə qazın həcmini artıra bilməyimiz üçün, əlbəttə ki, yataqların işlənməsinə, eləcə də mövcud infrastrukturun ötürücülük qabiliyyətinin genişləndirilməsinə əlavə investisiyalar lazımdır, çünki təbii qazımızı Avropaya ixrac etdiyimiz Cənub Qaz Dəhlizi artıq tamamilə rezerv edilib. Buna görə də bizə əlavə güclər lazımdır və bunun üçün Aİ və Azərbaycanın birlikdə işləməsi zəruridir".

Azərbaycanın Avropa üçün uzunmüddətli etibarlı enerji tərəfdaşı olmaq məqsədi ilə bağlı suala cavabında E.Əmirbəyov qeyd edib ki, bu məqsəd artıq gerçəkləşib:

"2006-cı ildən Azərbaycan vahid bir mənbədən həddindən artıq asılı olan bir çox ölkələr üçün alternativ xam neft mənbəyi rolunu oynayır. Və 2020-ci ildən Azərbaycan Cənub Qaz Dəhlizi boyunca yerləşən ölkələrə təbii qaz ixrac etməyə başladı.

İndi siz bizim yaxın ətrafımızda olan müəyyən qeyri-sabitliyi və təlatümləri qeyd etdiniz. Düşünürəm ki, bu vəziyyət bəzi ölkələr üçün alternativ enerji mənbələrinin axtarışının vacibliyini yalnız vurğulayır və Azərbaycan etibarlı tərəfdaş rolunu oynamağa davam etməyə hazırdır. Çünki bütün bu bazar dəyişkənliyinə və geosiyasi təlatümlərə baxmayaraq, Azərbaycan çox məsuliyyətli və etibarlı tərəfdaş olaraq qalır. Buna görə də düşünürəm ki, bundan sonra da belə olacaq. Biz böhranla idarə olunan bir təchizatçı deyilik, biz özümüzü daha çox qlobal enerji təhlükəsizliyinə töhfə verən uzunmüddətli etibarlı, proqnozlaşdırılabilən tərəfdaş kimi mövqeləndiririk".

Prezidentin xüsusi tapşırıqlar üzrə nümayəndəsi son illərdə Cənubi Qafqaz regionunda Rusiyanın rolu ilə bağlı vəziyyəti də dəyərləndirib:

"Əlbəttə, coğrafiya burada çox vacib bir elementdir. Cənubi Qafqaz ölkələri haqqında danışırıqsa, biz həmişə Rusiyanın qonşuları olmuşuq və olacağıq. Əlbəttə, Ukrayna ilə müharibə Rusiyanın çox diqqətini və vaxtını aldı. Lakin Azərbaycan-Rusiya münasibətləri baxımından biz çalışırıq ki, qarşılıqlı hörmət əsasında hər iki tərəfin maraqlarını nəzərə alacaq qarşılıqlı faydalı, praqmatik və proqnozlaşdırılabilən münasibətlər quraq. Və artıq dediyim kimi, bu həm də Azərbaycanın bütün qonşularına münasibətdəki mövqeyidir, çünki biz həmişə çoxvektorlu, praqmatik və müstəqil xarici siyasət lehinə seçim etmişik və bu və ya digər münasibətlər üçün əsas meyar bizim milli maraqlarımızı qiymətləndirməyimizdir".

"Prezident Trampın Birləşmiş Ştatlarda prezident kimi ikinci müddəti Azərbaycanla ikitərəfli münasibətlərdə yeni bir səhifə açdı. Bu gün deyə bilərik ki, bu münasibətlər keyfiyyət və əhatə dairəsi baxımından öz zirvəsinə çatıb. Əlbəttə, söhbət vitse-prezident Cey Di Vensin Azərbaycana səfərləri zamanı imzalanmış sənədlərdən gedir. Bu, Azərbaycan və Birləşmiş Ştatlar arasında bir çox sahələri əhatə edən strateji tərəfdaşlıq haqqında xartiya idi.

Əlbəttə ki, bu sahələr hər iki tərəfin qarşılıqlı anlaşması və marağı əsasında seçilib. Bu münasibətləri həm də çox vacib edən ikinci element Birləşmiş Ştatların və bu administrasiyanın Azərbaycan və Ermənistan arasında sülhün təşviqində oynadığı müsbət roldur. Bilirsiniz ki, iki ölkə arasındakı 30 illik münaqişədən sonra keçən ilin avqust ayında Prezident Donald Tramp Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevi və Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanı hər iki ölkənin xarici işlər nazirləri tərəfindən sülh sazişinin paraflanması ilə nəticələnən zirvə görüşünə dəvət etdi.

Lakin onlar, həmçinin sülh ruhunun möhkəmləndirilməsinin vacibliyindən bəhs edən üçtərəfli bəyannamə imzaladılar. Əsas olan kommunikasiyaların açılması məsələsi idi. Çünki Birləşmiş Ştatlar Ermənistan və Azərbaycan arasında kommunikasiyaların bərpa edilməsi və Ermənistan ərazisindən keçməklə Azərbaycanın əsas hissəsi ilə onun Naxçıvan Muxtar Respublikası arasında maneəsiz gediş-gəlişin təmin edilməsi kimi bu çox strateji əhəmiyyətli layihəyə öz dəstəyini verdi. Lakin məsələ yalnız bunda deyil, bu faktordan daha genişdir.

Söhbət gələcəkdə Şərqi Asiyanı Xəzər dənizi və Cənubi Qafqaz vasitəsilə Qərbi Avropa ilə birləşdirəcək yeni və ya alternativ bağlantı marşrutunun yaradılmasından gedir. Beləliklə, düşünürəm ki, bütün bunları bir araya gətirsək, bu, Azərbaycan üçün Birləşmiş Ştatlarla olan münasibətlərin nə qədər vacib olduğunu nümayiş etdirəcək. Biz bu müsbət dinamikanı davam etdirməyə hazırıq və düşünürəm ki, bu baxımdan, 2026-cı il Cənubi Qafqaz regionu üçün həlledici olacaq, çünki ətrafımızdakı bütün bu qeyri-müəyyənlik, qeyri-sabitlik və münaqişələr, sadəcə olaraq, Azərbaycan və Ermənistan tərəfindən bu tarixi fürsətdən istifadə etməyin, sülhü rəsmiləşdirməyin və qanuniləşdirməyin vacibliyini vurğulayır.

Buna görə də ümid edirəm ki, Ermənistanda yaxından izləyəcəyimiz siyasi hadisələr, iyun ayında qarşıdan gələn parlament seçkisi və ardınca yeni konstitusiya üzrə keçiriləcək referendum Ermənistan və Azərbaycanın sülh sazişinin imzalanmasına keçməsinə imkan verəcək. Bununla da biz haqqında danışdığımız sülhün uzunmüddətli və sabit olacağına əmin ola bilərik", - Azərbaycanla ABŞ arasındakı münasibətlər barədə də danışan E.Əmirbəyov vurğulayıb.