Donald Tramp

Donald Con Tramp, Birləşmiş Ştatların 45-ci və 47-ci prezidenti, dünya siyasətinin ən çox müzakirə olunan simalarından biri olaraq qalır. 2024-cü il seçkilərində qələbə qazanaraq 2025-ci ilin yanvarında Ağ Evə qayıtması böyük maraq və mübahisələrə səbəb olub.

Siyasi Karyera və İqtisadiyyata Dönüş

1946-cı il iyunun 14-də Nyu-Yorkda anadan olan Donald Tramp, Qrover Klivlenddən sonra ABŞ tarixində iki dəfə ardıcıl olmayan müddətlərə seçilən ikinci prezidentdir. Onun ilk prezidentlik dövrü (2017–2021) vergi islahatları, immiqrasiya siyasətinin sərtləşdirilməsi və “Amerika Birinci” şüarı ilə milli maraqlara üstünlük verməsi kimi qərarlarla yadda qalıb. 2020-ci il seçkilərində məğlubiyyətə baxmayaraq, Tramp siyasətdən uzaqlaşmayıb, dünya hadisələrini fəal şərh edərək Respublika Partiyasını dəstəkləyib. 2024-cü ildə qələbə qazanaraq ABŞ-ın ən yaşlı prezidenti kimi vəzifəsinə başlayıb.

2025-ci ildə Tramp ikinci müddətində iqtisadi islahatlar və xarici siyasətə diqqət yetirib. Onun administrasiyası ABŞ-ın texnoloji liderliyini gücləndirmək üçün təşəbbüslər irəli sürür, o cümlədən 23 iyul 2025-ci ildə imzalanan Amerika Süni İntellekt İxrac Proqramı iqtisadi artımı və milli təhlükəsizliyi təmin etmək üçün ABŞ texnologiyalarının qlobal tətbiqini hədəfləyir.

Xarici Siyasət və Alyaska Sammiti

2025-ci ilin mühüm hadisələrindən biri 15 avqustda Alyaskada, Elmondorf-Riçardson hərbi bazasında Rusiya prezidenti Vladimir Putinlə keçirilən sammit olub. Ukrayna münaqişəsinin həlli üçün keçirilən danışıqlar atəşkəs razılaşması ilə nəticələnməyib, baxmayaraq ki, Tramp kompromisə nail olmağa çalışıb. Danışıqlar sonrası Tramp Ukraynaya təzyiqləri artırıb, atəşkəs razılaşmasının imzalanmasını tələb edib. 18 avqustda Vaşinqtonda Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski ilə görüşdə Tramp Avropa liderlərinin iştirakı ilə üçtərəfli danışıqlar formatını təklif edib. Avropa İttifaqı isə Ukrayna üçün “dəmir təhlükəsizlik zəmanətləri”nin vacibliyini vurğulayıb.

İqtisadi Təşəbbüslər və Ticarət Müharibələri

Trampın 2025-ci ildəki iqtisadi siyasəti mübahisələrə səbəb olub. İdxal mallarına, o cümlədən Meksika pomidorlarına 17% və İsveçrə məhsullarına rekord gömrük rüsumlarının tətbiqi bu ölkələrdə iqtisadi çətinliklər yaradıb. İsveçrədə saat, şokolad və dərman istehsalı təhlükə altında qalıb, yerli siyasətçilər bunu “sunami” və “fəlakət” adlandırıblar. Eyni zamanda, Tramp süni intellekt üçün məlumat mərkəzlərinin tikintisini sürətləndirmək üçün ekoloji ekspertizaları və icazələrin verilməsini sadələşdirən fərman imzalayıb, bu da ABŞ-ın texnoloji üstünlüyünə vurğu edir.

Skandallar və İctimai Rəy

Tramp həm dəstək, həm də tənqid toplayan bir fiqurdur. Martin Lüter Kinqin qətlinə dair FTB sənədlərinin məxfiliyinin açılması qərarı fəalın ailəsinin etirazlarına səbəb olub. Onun immiqrasiya siyasəti, o cümlədən Nyu-Yorkda ICE əməliyyatlarının gücləndirilməsi qanuni miqrantların kütləvi saxlanılmasına görə tənqid olunur. Sorğular onun immiqrasiya siyasətinin təsdiq reytinqinin 41%-ə düşdüyünü göstərir.

Sosial mediada Melani Trampın rolu müzakirə olunur. Onun Ukraynadakı münaqişə zonasında uşaqların vəziyyəti ilə bağlı Putinə yazdığı məktubun 85%-nin süni intellekt tərəfindən yazıldığına dair iddialar spekülasiyalara səbəb olub.

İdman və İctimai Tədbirlər

Tramp idman tədbirlərində fəal iştirak edərək ictimai imicini gücləndirir. 2025-ci ilin iyulunda o, dünya klub çempionatının finalında “Çelsi” komandasına kubok təqdim edib. Stadion üzərində helikopterin uçuşu ilə müşayiət olunan bu tədbir böyük media diqqəti çəkib. Tramp həmçinin 2026-cı ildə Ağ Evin ərazisində UFC çempionluq döyüşünün keçiriləcəyini elan edib ki, bu da idman dairələrində böyük müzakirələrə səbəb olub.

Nəticə

2025-ci ildə Donald Tramp qətiyyətli addımları və qeyri-standart yanaşması ilə dünya gündəmini formalaşdırmağa davam edir. Onun siyasəti həm dəstək, həm də tənqid doğurur, lakin diqqət mərkəzində qalır. İqtisadi islahatlardan Ukrayna üzrə mürəkkəb danışıqlara qədər Trampın qərarları qlobal siyasət və iqtisadiyyata təsir edir. Donald Trampın xəbərlərini izləyin ki, ABŞ və dünyanın gələcəyini müəyyənləşdirən hadisələrdən xəbərdar olasınız.