Tacikistan səfiri: Düşənbə və Bakı münasibətləri keyfiyyətcə yeni səviyyəyə yüksəlib

Son illər Tacikistan və Azərbaycan arasında münasibətlərdə siyasi dialoq, ticari-iqtisadi və investisiya sahəsində qarşılıqlı fəaliyyət, nəqliyyat, energetika və humanitar əlaqələr də daxil olmaqla, əsas istiqamətlər üzrə davamlı müsbət dinamika müşahidə olunur.

Yaxın perspektiv üçün prioritetlər sırasına strateji tərəfdaşlığın praktiki layihələrlə daha da zənginləşdirilməsi, qarşılıqlı ticarətin genişləndirilməsi, sənaye kooperasiyasının inkişafı, energetika sahəsində əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi, həmçinin nəqliyyatın əlaqəliliyi və regional logistika sahəsində birgə təşəbbüslərin təşviqi daxildir.

BAKU.WS report-a istinadən xəbər verir ki, Tacikistanın Azərbaycandakı səfiri İlhom Abdurahmon müsahibəsində Düşənbə və Bakı arasında ikitərəfli əməkdaşlığın vəziyyəti və perspektivləri barədə danışıb.

- Sizcə, son illərdə Azərbaycan və Tacikistan arasında ikitərəfli əməkdaşlığın inkişafında hansı əsas nailiyyətlər əldə edilib və yaxın perspektivdə ölkələrimiz qarşısında hansı prioritet vəzifələr durur?

- Fikrimcə, son illərin ən mühüm nailiyyəti Tacikistan-Azərbaycan münasibətlərinin keyfiyyətcə yeni səviyyəyə yüksəlməsi və həqiqətən strateji xarakter almasıdır. Əgər bir neçə il əvvəl əsasən ikitərəfli münasibətlərin ardıcıl inkişafından danışırdıqsa, bu gün tam əminliklə deyə bilərik ki, ölkələrimiz arasında uzunmüddətli və çoxşaxəli əməkdaşlıq üçün möhkəm siyasi zəmin formalaşıb.

Şübhəsiz ki, bu məsələdə ali səviyyədəki təmaslar əsas rol oynamışdı. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 2023-cü il aprelin 5-də Tacikistan Respublikasına dövlət səfəri bütün ikitərəfli münasibətlər kompleksinə güclü təkan verdi, qarşılıqlı etimadın yüksək səviyyəsini təsdiq etdi və hər iki tərəfin bütün əsas istiqamətlər üzrə qarşılıqlı fəaliyyəti dərinləşdirməyə yönəldiyini nümayiş etdirdi. Tacikistan Prezidenti Emomali Rahmonun 2024-cü ildə Azərbaycana dövlət səfəri eyni dərəcədə mühüm əhəmiyyət kəsb etdi və dövlətlərarası münasibətlərimizin tarixində həqiqətən də dönüş nöqtəsinə çevrildi.

Məhz bu səfər çərçivəsində Tacikistan və Azərbaycan arasında strateji tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə imzalanmışdı, bu da, mübaliğəsiz, ikitərəfli dialoqun tarixi nəticəsi olmuşdu. Bu sənədin imzalanması əldə olunmuş siyasi qarşılıqlı anlaşma səviyyəsini möhkəmləndirdi və ölkələrimiz arasındakı əməkdaşlığı strateji qarşılıqlı fəaliyyət kateqoriyasına çıxardı. Bu, sadəcə mühüm siyasi-diplomatik addım deyil, həm də Düşənbə və Bakının bir-birinə yaxın, etibarlı və uzunmüddətli tərəfdaşlar kimi baxdığına dair aydın bir siqnaldır.

Bütövlükdə deyə bilərik ki, son illərdə ölkələrimiz eyni vaxtda bir neçə istiqamət üzrə əhəmiyyətli nəticələr əldə edib. İlk növbədə, siyasi dialoq nəzərəçarpacaq dərəcədə möhkəmlənib - daha intensiv, məzmunlu və konkret nəticəyə yönəlib. Ali və yüksək səviyyələrdə müntəzəm təmaslar, xarici siyasət idarələri, parlamentlər və aidiyyəti dövlət qurumları arasında qarşılıqlı fəaliyyət ikitərəfli münasibətlərin davamlı müsbət dinamikasını təmin edib.

Ticari-iqtisadi və investisiya əməkdaşlığı ardıcıl olaraq genişlənir. Ölkələrimiz arasında qarşılıqlı ticarət dövriyyəsinin həcmi hələlik nisbətən kiçik qalsa da, son illərdə o, davamlı müsbət dinamika nümayiş etdirir.

Bununla yanaşı, Tacikistan və Azərbaycan bir-birini həm ikitərəfli formatda, həm də daha geniş regional kommunikasiya, nəqliyyat-logistika və infrastruktur layihələri çərçivəsində getdikcə daha ardıcıl şəkildə perspektivli iqtisadi tərəfdaş kimi dəyərləndirir. Bu sahələrdə əməkdaşlıq potensialı isə kifayət qədər böyükdür və hələ tam istifadə olunmayıb.

Xüsusilə qeyd etmək istərdim ki, son illərdə parlamentlərarası, humanitar və mədəni əlaqələr, eləcə də təhsil, elm, turizm və regional əməkdaşlıq sahələrində təmaslar nəzərəçarpacaq dərəcədə fəallaşıb. Bütün bunlar ikitərəfli əməkdaşlıq üçün daha geniş və möhkəm zəmin yaradır, ona təkcə dövlətlərarası deyil, həm də həqiqi ictimai xarakter qazandırır.

Yaxın perspektivə gəldikdə isə, mənim fikrimcə, əsas vəzifə strateji tərəfdaşlığın konkret praktiki məzmunla zənginləşdirilməsidir. İmzalanmış Bəyannamə ardıcıl olaraq yeni birgə layihələrə, mexanizmlərə və nəticələrə çevrilməlidir. Söhbət, ilk növbədə, ticari-iqtisadi əməkdaşlığın daha da möhkəmləndirilməsindən, investisiya əlaqələrinin genişləndirilməsindən, sənaye, nəqliyyat və logistika sahələrində kooperasiyanın inkişafından, eləcə də regionlararası marşrutlar çərçivəsində ölkələrimizin tranzit imkanlarından daha fəal istifadəsindən gedir.

Hidroenergetika, "yaşıl energetika" və davamlı inkişaf sahələrində təcrübə mübadiləsi də daxil olmaqla, energetika sahəsində qarşılıqlı fəaliyyətin dərinləşdirilməsi eyni dərəcədə mühüm prioritet olaraq qalır. Mərkəzi Asiya ilə Cənubi Qafqaz arasında nəqliyyat-logistika əlaqələrinin getdikcə daha böyük əhəmiyyət kəsb etdiyini nəzərə alaraq, regional bağlantının gücləndirilməsi istiqamətində əməkdaşlığın genişləndirilməsinə də xüsusi diqqət yetirilməlidir.

Ümumilikdə əminliklə demək olar ki, ölkələrimiz arasında yüksək səviyyəli siyasi etimad, strateji qarşılıqlı anlaşma, ikitərəfli və beynəlxalq gündəliyin bir çox əsas məsələləri üzrə yanaşmalar üst-üstə düşüb. Məhz, bu, əməkdaşlığımızın daha da dərinləşdirilməsi üçün möhkəm əsas yaradır və onun inkişaf perspektivlərinə əminliklə baxmağa imkan verir.

- May ayında ticari-iqtisadi əməkdaşlıq üzrə Hökumətlərarası Komissiyanın 8-ci iclası keçirildi. Bu iclas zamanı hansı məsələlərə baxıldı və qərarlar qəbul edildi?

- 2026-cı il mayın 21-də Bakıda Tacikistan və Azərbaycan arasında ticari-iqtisadi əməkdaşlıq məsələləri üzrə Birgə Hökumətlərarası Komissiyanın 8-ci iclası konstruktiv və dostluq mühitində keçdi və ikitərəfli əməkdaşlığın gələcək inkişafında mühüm mərhələ oldu.

İclas zamanı iki ölkə arasında qarşılıqlı fəaliyyətin əsas istiqamətləri, o cümlədən ticari-iqtisadi sahə, investisiyalar, sənaye kooperasiyası, kənd təsərrüfatı, nəqliyyat və logistika, rəqəmsal texnologiyalar, energetika, elm və təhsil, səhiyyə, mədəniyyət, turizm, əmək və məşğulluq, gənclər siyasəti və idman, ətraf mühitin mühafizəsi, eləcə də dövlət xidmətlərinin göstərilməsi sisteminin təkmilləşdirilməsi məsələləri nəzərdən keçirildi.

İclasın yekunlarına əsasən, bütün bu istiqamətlər üzrə əməkdaşlığın daha da möhkəmləndirilməsinə və iki ölkənin müvafiq nazirlikləri və qurumları arasında praktiki qarşılıqlı fəaliyyətin aktivləşdirilməsinə yönəlmiş qərarlar qəbul edilib. Ticari-iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi, sənaye kooperasiyasının inkişafı, nəqliyyat-logistika marşrutlarının təkmilləşdirilməsi, investisiya əməkdaşlığının dərinləşdirilməsi və humanitar əlaqələrin möhkəmləndirilməsinə xüsusi diqqət yetirilib.

Bütövlükdə, Hökumətlərarası Komissiyanın 8-ci iclasının yekunları əyani şəkildə göstərdi ki, Tacikistan-Azərbaycan əməkdaşlığı keyfiyyətcə yeni səviyyəyə yüksəlir. O, artıq niyyətlər barədə ümumi bəyanatlarla məhdudlaşmır, daha inamlı şəkildə konkret qarşılıqlı fəaliyyət mexanizmlərinə, praktiki qərarlara və əldə olunmuş razılaşmaların sistemli icrasına keçir. Bu, ölkələrimiz arasında strateji tərəfdaşlığın daha da dərinləşdirilməsi üçün güclü zəmin yaradır və bütün əsas sahələrdə qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın genişləndirilməsi üçün yeni imkanlar açır.

Xüsusilə onu qeyd etmək istərdim ki, bu, Tacikistanın Baş nazirinin müavini Usmonali Usmonzoda və Azərbaycanın Baş nazirinin müavini Samir Şərifovun həmsədrlik etdiyi Hökumətlərarası Komissiyanın ilk iclasıdır. Həmsədrlik səviyyəsinin yüksəldilməsi onu göstərir ki, hər iki ölkənin rəhbərliyi bu formata xüsusi önəm verir və onu ikitərəfli gündəliyin irəlilədilməsi üçün əsas alətlərdən biri kimi nəzərdən keçirir. Bu da öz növbəsində Komissiyanın işinə əlavə siyasi çəki qazandırır və əldə olunmuş razılaşmaların daha da nəticəli şəkildə həyata keçiriləcəyinə ümid etməyə imkan verir.

- Son illərdə Tacikistanla Azərbaycan arasında ikitərəfli ticarət dövriyyəsinin dinamikasını necə qiymətləndirirsiniz?

- Tacikistan və Azərbaycan arasında ikitərəfli ticarət dövriyyəsinin dinamikası davamlı və olduqca nəzərəçarpan artım nümayiş etdirir. 2023-cü ildə 6,1 milyon ABŞ dolları olan ticarət dövriyyəsi 2025-ci ildə 13,1 milyon ABŞ dollarına çatıb. Beləliklə, iki il ərzində qarşılıqlı ticarətin həcmi 2 dəfədən çox və ya təxminən 114 % artıb.

Qeyd etmək lazımdır ki, bu ilin 5 ayı ərzində bu göstərici artıq 8,5 milyon dollar təşkil edib. Bu, cari ilin daha da nəticəli ola biləcəyini göstərir.

Bununla yanaşı, hesab edirik ki, ticarət dövriyyəsinin əldə olunmuş səviyyəsi ölkələrimizin mövcud potensialına hələ ki tam cavab vermir və məhz buna görə də ikitərəfli ticarətin genişləndirilməsi üzrə gələcək addımlar xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

- İkitərəfli ticarətin genişləndirilməsi üzrə hansı işlər görülür və Azərbaycanla Tacikistan arasında ixrac və idxalın artırılması məqsədilə hansı addımlar atılır?

- Bu gün ikitərəfli ticarətin genişləndirilməsi Tacikistan-Azərbaycan əməkdaşlığının prioritet istiqamətlərindən biridir. Dediyim kimi, əmtəə dövriyyəsinin indiki həcmi hələ ki, ölkələrimizin real potensialını tam əks etdirməsə də, son illər qarşılıqlı ticarətin və investisiya əməkdaşlığının artırılması üçün zəruri institusional mexanizmlərin və praktik alətlərin yaradılması üzrə ardıcıl işlər aparılır.

Mühüm addımlardan biri sahibkarlığa və ixraca dəstək üzrə müvafiq institutlar arasında qarşılıqlı fəaliyyətin inkişaf etdirilməsi olub. Xüsusən də, 2023-cü ilin aprelində Azərbaycanın Kiçik və Orta Biznesin İnkişafı Agentliyi ilə Tacikistanın Ticarət və Sənaye Palatası arasında Anlaşma Memorandumu imzalanmışdı. Sənəd işgüzar dairələr arasında əlaqələrin genişləndirilməsi, ixrac imkanları haqqında məlumat mübadiləsi, birgə tədbirlərin təşkili və iki ölkənin sahibkarlarına köməklik göstərilməsi üçün əsas yaratdı.

Paralel olaraq, ixracın və investisiya sahəsində qarşılıqlı fəaliyyətin dəstəklənməsinə cavabdeh olan aidiyyəti institutlar arasında əməkdaşlıq inkişaf edir. Tacikistan Hökuməti yanında İxrac Agentliyi ilə Azərbaycanın İxracın və İnvestisiyaların Təşviqi Agentliyi (AZPROMO) arasında 2024-cü il mayın 23-ü Anlaşma Memorandumunun imzalanması bu istiqamətdə mühüm addım oldu. Sənəd ixrac məhsullarının təşviqi, yeni satış bazarlarının axtarışı, birgə investisiya təşəbbüslərinin həyata keçirilməsi və iki ölkə arasında ticari-iqtisadi əlaqələrin inkişafında maraqlı olan şirkətlərə dəstək göstərilməsi sahəsində əməkdaşlığın inkişafı üçün əlavə imkanlar yaradıb.

Biznes nümayəndələri arasında birbaşa əlaqələrin inkişafına böyük diqqət yetirilir. Tərəflər biznes-forumların, işgüzar missiyaların, B2B formatında ikitərəfli görüşlərin keçirilməsi, şirkətlərin beynəlxalq sərgilərdə və ticari-iqtisadi tədbirlərdə iştirakı təcrübəsini daim genişləndirirlər. Hər iki ölkənin ixrac potensialına malik məhsulları, investisiya mühiti, sənaye parkları, aqroparkları və azad iqtisadi zonaları haqqında məlumat mübadiləsi də mühüm istiqamətdir.

Beləliklə, bu gün ikitərəfli ticarətin genişləndirilməsi istiqamətində görülən işlər kompleks xarakter daşıyır. Əminik ki, əldə olunmuş razılaşmaların ardıcıl icrası yaxın illərdə qarşılıqlı ticarət dövriyyəsini əhəmiyyətli dərəcədə artıracaq, ixrac olunan məhsulların çeşidini genişləndirəcək və Tacikistanla Azərbaycan arasında iqtisadi əməkdaşlığı daha praktik və qarşılıqlı faydalı müstəviyə çıxaracaq.

- Tekstil sənayesində, pambıq emalında və alüminium istehsalında birgə müəssisələrin yaradılması məsələsində irəliləyiş varmı? Bu layihələrin işə salınması üçün konkret müddətlər mövcuddurmu?

- Hazırda Tacikistan və Azərbaycan arasında birgə müəssisələrin yaradılması və sənaye kooperasiyasının inkişafı üzrə qarşılıqlı fəaliyyət mərhələli şəkildə inkişaf edir və getdikcə daha çox tətbiqi xarakter alır.

Bu kontekstdə 2025-ci il iyulun 9-u Düşənbə şəhərində I Beynəlxalq Tekstil Forumu çərçivəsində Azərbaycanın Tekstil Sənayesi Assosiasiyası ilə Tacikistanın Pambıq və Tekstil Assosiasiyası arasında davamlı kənd təsərrüfatı, ipəkçilik və ticarət daxil olmaqla, tekstil sənayesinin inkişafı üzrə birgə fəaliyyəti nəzərdə tutan Anlaşma Memorandumu imzalanmışdı. Bu, tekstil sənayesində əməkdaşlığın artıq praktiki səviyyəyə keçdiyini və gələcək inkişaf üçün möhkəm institusional əsasa malik olduğunu təsdiqləyir.

Tekstil, pambıq emalı və alüminium sahələrinə gəldikdə isə burada artıq konkret nəticələr və aydın perspektivlər mövcuddur. Hökumətlərarası Komissiya pambıqçılıq məhsulları sahəsində əməkdaşlığın inkişafını, o cümlədən "Azərpambıq" MMC ilə bir sıra Tacikistan şirkətləri arasında texniki pambıq xammalının tədarükünə dair müqavilələrin bağlanmasını alqışlamışdı. Bundan əlavə, "TALKO" ASC və "Azəralüminium" MMC arasında birgə investisiya imkanlarının öyrənilməsi üzrə danışıqlar davam edir. Bu, daha dərin sənaye kooperasiyası və yüksək əlavə dəyərli layihələrin həyata keçirilməsi üçün əsas yaradır.

Müddətlər barədə danışsaq, hazırkı mərhələdə tərəflər, ilk növbədə, layihələrin praktiki hazırlığına, biznesin iştirak mexanizmlərinin razılaşdırılmasına və gələcək qərarlar üçün dayanıqlı əsasın formalaşmasına diqqət ayırıblar. Eyni zamanda Hökumətlərarası Komissiya investisiya əməkdaşlığının genişləndirilməsi üzrə "yol xəritəsi"nin işlənib hazırlanmasını və "Ələt" azad iqtisadi zonasının və Tacikistanın beş azad iqtisadi zonasının ərazisində hər iki ölkənin şirkətlərinin ixracyönümlü məhsulların istehsalına cəlb edilməsi imkanlarının nəzərdən keçirilməsini tapşırıb. Bu, yaxın gələcəkdə birgə layihələrin reallaşdırılma mərhələsinə keçməsi üçün yaxşı zəmin yaradır.

- Tacikistanın energetika naziri Daler Cuma ölkəsinin Azərbaycan, Qazaxıstan və Özbəkistan arasındakı "yaşıl dəhliz" layihəsinə inteqrasiya olunması imkanını nəzərdən keçirməyə hazır olduğunu bildirib. Tacikistanın bu layihədə iştirakı ölkəyə hansı üstünlükləri qazandıra və ölkə bu layihəyə hansı töhfəni verə bilər?

- İlk növbədə onu qeyd etmək istərdim ki, Tacikistan "yaşıl energetika" sahəsində regional əməkdaşlığın inkişafını həmişə dəstəkləyir və perspektivli enerji təşəbbüslərini dayanıqlı inkişafın təmin edilməsi, enerji təhlükəsizliyinin gücləndirilməsi və region dövlətləri arasında qarşılıqlı faydalı əlaqələrin genişləndirilməsi üçün vacib vasitə kimi nəzərdən keçirir. Bu kontekstdə energetika və su ehtiyatları naziri Daler Cumanın Bakıda COP29 çərçivəsində səsləndirdiyi bəyanat ölkəmizin bərpa olunan enerji sahəsində əməkdaşlığın daha da inkişaf etdirilməsində və perspektivli transsərhəd enerji layihələrinin reallaşdırılmasında maraqlı olduğunu əks etdirir.

Tacikistan üçün "yaşıl enerji" dəhlizi layihəsində iştirak mühüm strateji əhəmiyyət kəsb edə bilər. İlk növbədə, söhbət formalaşmaqda olan regional "yaşıl enerji" arxitekturasına daha dərindən inteqrasiya imkanından, ekoloji təmiz elektrik enerjisinin ixracı üçün uzunmüddətli imkanların genişləndirilməsindən, enerji infrastrukturunun modernləşdirilməsinə investisiyaların cəlb edilməsindən, müasir texnologiyaların tətbiqindən və Mərkəzi Asiya ilə Cənubi Qafqaz ölkələri arasında enerji sahəsində qarşılıqlı əlaqələrin gücləndirilməsindən gedir. Belə təşəbbüslərin həyata keçirilməsi həm də enerji marşrutlarının şaxələndirilməsinə və regional enerji sistemlərinin dayanıqlığının artmasına kömək edir.

Tacikistanın töhfəsinə gəldikdə isə bu, olduqca əhəmiyyətli ola bilər. Ölkəmiz dünyanın ən böyük hidroenerji potensialına malik dövlətlərdən biridir. Artıq bu gün Tacikistanda elektrik enerjisinin təxminən 98 %-i su elektrik stansiyalarında istehsal olunur, bu da ölkəmizi bərpa olunan mənbələrdən elektrik enerjisi istehsalının payına görə dünya liderlərindən birinə çevirir. Məhz bu unikal potensial Tacikistanın bu cür regional layihələrin həyata keçirilməsinə verəcəyi töhfənin əsası ola bilər.

Söhbət təkcə əlavə həcmdə ekoloji cəhətdən təmiz elektrik enerjisindən getmir. Hidroenergetika yüksək çevikliyə malikdir və Azərbaycan, Qazaxıstan və Özbəkistanda fəal şəkildə inkişaf etdirilən günəş və külək enerjisi generasiyasını səmərəli şəkildə tamamlaya bilər. Müxtəlif bərpa olunan enerji mənbələrinin bu cür uzlaşması enerji resurslarından daha səmərəli istifadəni təmin edərək, birləşmiş regional enerji sisteminin etibarlılığını və dayanıqlığını artıra bilər.

Biz əminik ki, Mərkəzi Asiya və Cənubi Qafqaz ölkələrinin enerji potensialının birləşdirilməsi regionun bütün dövlətlərinin uzunmüddətli maraqlarına cavab verir. Belə layihələrin inkişafı enerji təhlükəsizliyinin möhkəmlənməsinə, iqtisadi əməkdaşlığın genişlənməsinə, "yaşıl gündəliy"in təşviqinə və Dayanıqlı İnkişaf Məqsədlərinə nail olunmasına kömək edir.

İnanıram ki, regional əməkdaşlıq daha da inkişaf etdikcə Tacikistanın birgə enerji təşəbbüslərində praktiki iştirakı üçün yeni imkanlar yaranacaq. Özünün əhəmiyyətli hidroenergetika potensialı, ekoloji cəhətdən təmiz elektrik enerjisi istehsalı sahəsində toplanmış təcrübəsi və dayanıqlı inkişaf prinsiplərinə sadiqliyi sayəsində ölkəmiz müasir regional "yaşıl enerji" arxitekturasının formalaşmasına sanballı töhfə verməyə qadirdir.

- Tacikistan Orta Dəhlizlə yüklərin səmərəli daşınması üçün logistika mərkəzlərinin yaradılması istiqamətində beynəlxalq donorlarla fəal əməkdaşlıq edir. Düşənbə Orta Dəhlizin inkişafında öz iştirakını fəallaşdırmağı planlaşdırırmı və bu, Azərbaycanla ikitərəfli əməkdaşlığın genişləndirilməsi baxımından hansı imkanlar açır?

- Tacikistan Orta Dəhlizi özünün nəqliyyat və xarici iqtisadi siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri kimi nəzərdən keçirir. Eyni zamanda, söhbət birdəfəlik maraqdan deyil, həm konseptual, həm də praktik əsaslara malik ardıcıl fəaliyyətdən gedir. Hələ 2023-2028-ci illər üçün logistika sisteminin inkişafı üzrə Dövlət Proqramında, respublika, regional və beynəlxalq əhəmiyyətli logistika komplekslərinin yaradılması, nəqliyyat infrastrukturunun inkişafı və yüklərin daşınması zamanı xərclərin azaldılması kursunu müəyyən etmişdi. Bu baxımdan beynəlxalq donorlarla əməkdaşlıq və yeni regional logistika təşəbbüslərində iştirak dövlət siyasətinin davamına çevrilib.

Daşımaların rəqəmsallaşdırılması və tranzit marşrutlarının səmərəliliyinin artırılması sahəsində Tacikistan və Azərbaycanın müvafiq qurumları arasında koordinasiyanın dərinləşməsi nəqliyyat-logistika sahəsindəki qarşılıqlı fəaliyyətin inkişafına əlavə təkan verir. Xüsusilə, tərəflər ardıcıl olaraq beynəlxalq avtomobil daşımaları üçün elektron icazə sənədlərinin praktiki tətbiqinə keçirlər, bu da kağız sənəd dövriyyəsinin azaldılmasına, inzibati prosedurların sadələşdirilməsinə və tranzit əməliyyatlarının sürətləndirilməsinə yönəlib.

Paralel olaraq, informasiya platformaları arasında məlumat mübadiləsinin genişləndirilməsi, "vahid pəncərə" mexanizmlərinin inkişafı və yüklərin real vaxt rejimində izlənilməsi sistemlərinin tətbiqi də daxil olmaqla, nəqliyyat sistemlərinin rəqəmsal əlaqəliliyinin inkişafı üzrə işlər gücləndirilir. Bu tədbirlər beynəlxalq daşımalar çərçivəsində daha şəffaf və proqnozlaşdırıla bilən logistika mühiti üçün bir əsas formalaşdırır.

İki ölkə ərazisindən keçən nəqliyyat-logistika marşrutlarının səmərəliliyinin və rəqabət qabiliyyətinin artırılması, eləcə də fasiləsiz daşımalar üçün dayanıqlı şəraitin yaradılması mühüm istiqamət olaraq qalır. Bu baxımdan, məlumat mübadiləsi, koordinasiyanın artırılması və birgə logistika həllərinin həyata keçirilməsi hissəsində Azərbaycanın əsas infrastruktur qovşaqları, o cümlədən Bakı Beynəlxalq Dəniz Limanı ilə praktiki qarşılıqlı əlaqələrin inkişafı xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

Əməkdaşlığın institusional ölçüsünə, o cümlədən tranzit potensialının inkişafı və Orta Dəhlizin səmərəliliyinin artırılması üzrə səylərin əlaqələndirilməsi üçün platforma kimi çıxış edən "Avrasiya Nəqliyyat Marşrutu" Beynəlxalq Assosiasiyasının fəaliyyətində tərəflərin fəal iştirakına xüsusi diqqət yetirilir.

Bütövlükdə, Tacikistanın Orta Dəhlizin inkişafında iştirakı daha dayanıqlı və tətbiqi xarakter alır. Bu da Azərbaycanla ikitərəfli əməkdaşlığın genişləndirilməsi üçün ilk növbədə nəqliyyat proseslərinin rəqəmsallaşdırılması, birgə logistika həllərinin inkişafı və Mərkəzi Asiya, Xəzər regionu və Cənubi Qafqaz arasında tranzit zəncirlərinin səmərəliliyinin artırılması sahələrində əlavə imkanlar açır.

- Tacikistan tez xarab olan kənd təsərrüfatı məhsullarının ixracı kontekstində nəqliyyat və logistika infrastrukturunun inkişafına xüsusi diqqət yetirir. Belə yüklərin daşınmasını sürətləndirmək və asanlaşdırmaq üçün Azərbaycanın Tacikistanla hansı birgə layihələri və ya təşəbbüsləri həyata keçirilir?

- Tacikistan və Azərbaycan tez xarab olan kənd təsərrüfatı yüklərinin daşınmasının sürətləndirilməsi və sadələşdirilməsi üzrə ümumi maraqdan konkret praktiki işə keçirlər. Xüsusilə, Hökumətlərarası Komissiyanın son iclası zamanı nəqliyyat və logistika infrastrukturunun inkişafına, eləcə də Tacikistan mənşəli yüklərin Azərbaycan vasitəsilə fasiləsiz çatdırılması imkanlarının genişləndirilməsinə xüsusi diqqət yetirilib.

Bu kontekstdə, mövcud liman və logistika imkanlarından tam istifadə etməklə Tacikistan yüklərinin operativ, etibarlı və səmərəli şəkildə qəbulu, yüklənməsi və daşınmasının təmin edilməsində maraqlı olan Bakı Beynəlxalq Dəniz Limanı mühüm rol oynayır. Bu, xüsusilə tez xarab olan məhsullar üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. Belə məhsulların daşınmasında vaxt amili, marşrutun dayanıqlılığı və logistika zəncirinin keyfiyyəti həlledici rol oynayır.

Ölkələrimiz Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutunu (TBNM) və ya Orta Dəhlizi iki ölkə arasında nəqliyyat əlaqələrinin genişləndirilməsi, həmçinin Avropa istiqamətində ixrac-idxal və tranzit daşımaları üçün əsas marşrutlardan biri kimi qiymətləndirirlər. Bununla əlaqədar olaraq, dəhlizin gələcək inkişafı və onun səmərəliliyinin artırılmasına maraq bir daha təsdiqlənib.

Bu kontekstdə daha bir mühüm istiqamət rəqəmsal qarşılıqlı fəaliyyətdir. Ölkələrimiz rəqəmsal həllərin multimodal uyğunluğunun təmin edilməsinin və elektron nəqliyyat sənədlərinin tənzimləyici orqanların informasiya sistemləri ilə inteqrasiyası sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsinin zəruriliyini anlayırlar. Bu, kağız prosedurlarını tədricən azaltmağa və daşımaları daha sürətli və rahat etməyə imkan verir.

Bunu nəzərə alaraq, iki ölkənin müvafiq orqanları beynəlxalq avtomobil daşımalarında elektron icazə blanklarına keçidi nəzərdə tutan "e-Permit" layihəsinin tətbiqi üzrə birgə iş təşkil etmək niyyətindədirlər. Bu istiqamətdə tərəflər, həmçinin "Avrasiya Nəqliyyat Marşrutu" Beynəlxalq Assosiasiyasının fəaliyyətində fəal iştirak edəcək və Tacikistan qurumları ilə Bakı Beynəlxalq Dəniz Limanı arasında praktik əməkdaşlığı möhkəmləndirəcəklər.

Beləliklə, Tacikistanın tez xarab olan məhsullarının daşınmasının daha sürətli, etibarlı və daha rəqabətədavamlı olmasına yönəlmiş tamamilə konkret təşəbbüslər artıq həyata keçirilir və ardıcıl olaraq irəli aparılır.