Yerin fırlanması niyə ləngiyir? - Son 3,6 milyon ilin REKORDU

Qlobal istiləşmə Yerin öz oxu ətrafında fırlanmasına da təsir edir. Alimlərin fikrincə, planetin fırlanması son 3,6 milyon ildə müşahidə olunmayan sürətlə ləngiyir.

BAKU.WS xəbər verir ki, "Journal of Geophysical Research: Solid Earth" jurnalında dərc olunan araşdırmada alimlər Yerin fırlanmasının milyonlarla il ərzində necə dəyişdiyini araşdırıblar.

Tədqiqatçılar qədim dəniz canlılarının fosilləşmiş qabıqlarını analiz edərək son 3,6 milyon il ərzində sutkanın uzunluğundakı dəyişiklikləri bərpa ediblər.

Araşdırmaya görə, bu müddət ərzində Yerin fırlanması yalnız bir dəfə - təxminən 2 milyon il əvvəl 2000–2020-ci illərdəki tempə yaxın sürətlə ləngiyib.

Alimlər hazırkı sürətli ləngiməni əsasən qlobal istiləşmə və buzlaqların əriməsi ilə əlaqələndirirlər.

Qrenlandiya, Antarktida və dağlıq ərazilərdəki buzların əriməsi nəticəsində böyük miqdarda su okeanlara axır. Su qütblərdən ekvatora doğru yayıldıqca Yerin kütləsi yenidən paylanır və planetin fırlanması bir qədər zəifləyir.

2000–2020-ci illərdə iqlim dəyişikliyinin təsiri ilə sutkanın uzunluğu hər əsrdə təxminən 1,33 millisaniyə artıb.

Əgər istixana qazlarının hazırkı səviyyədə emissiyası davam edərsə, 2080-ci ilə qədər iqlim amilinin Yerin fırlanmasına təsiri Ayın təsirini belə üstələyə bilər. Bu halda sutkanın uzunluğundakı artım hər əsrdə 2,62 millisaniyəyə çata bilər.

Alimlər bildirirlər ki, bu dəyişiklik insanların gündəlik həyatına və sağlamlığına təsir edəcək qədər böyük deyil. Lakin GPS, peyk naviqasiyası və kosmik texnologiyalar kimi yüksək dəqiqlik tələb edən sistemlər üçün millisaniyəlik fərqlər əhəmiyyət daşıya bilər.