Bəzi balıqlar həyatları boyu cinsiyyətlərini dəyişə bilir – SƏBƏB

Alimlər müəyyən ediblər ki, bəzi balıq növləri həyatları boyu cinsiyyətlərini dəyişə bilir. Bu xüsusiyyət təsadüfi deyil, çoxalma səmərəliliyini artırmağa xidmət edən təkamül strategiyası hesab olunur.

BAKU.WS xəbər verir ki, mütəxəssislər bu prosesi "ardıcıl hermafroditizm" adlandırırlar. Bu zaman bəzi balıqlar erkəkdən dişiyə, bəziləri dişidən erkəyə çevrilə, bəzi növlər isə ehtiyac yarandıqda hər iki istiqamətdə cinsiyyətlərini dəyişə bilirlər.

Məsələn, kloun balıqları kiçik qruplar halında yaşayır. Qrupun ən iri fərdi dişi olur. O öldükdə və ya yox olduqda dominant erkək hormonal dəyişikliklər nəticəsində dişiyə çevrilir, növbəti iri fərd isə erkək rolunu üzərinə götürür.

Əksinə, mavi başlı dodaqlı balıqlarda qrupun dominant erkəyi yox olduqda ən iri dişi cəmi 8-10 gün ərzində erkəyə çevrilərək qrupun lideri olur.

Daha nadir rast gəlinən Trimma cinsinə aid mərcan balıqları isə həm erkək, həm də dişi reproduktiv toxumalara malikdir. Onlar şəraitdən asılı olaraq dəfələrlə cinsiyyətlərini dəyişə bilirlər.

Alimlərin sözlərinə görə, bu prosesə sosial mühitdə baş verən dəyişikliklər səbəb olur. Dominant fərdin itməsi və ya qrupdakı cins nisbətinin dəyişməsi stress hormonlarının səviyyəsini artırır. Nəticədə hormon balansı dəyişir, müəyyən genlər aktivləşir və reproduktiv orqanlar yenidən formalaşır.

Tədqiqatçılar bildirirlər ki, bu dəyişikliklər təkamül baxımından balıqların daha çox nəsil verməsinə imkan yaradır. Hazırda dünyada sümüklü balıqların təxminən 500 növünün, yəni bütün növlərin təxminən 2 faizinin həyatının müəyyən mərhələsində cinsiyyətini dəyişdiyi məlumdur.

Alimlərin fikrincə, bu xüsusiyyət müxtəlif balıq qruplarında bir-birindən asılı olmayaraq formalaşıb və növlərin çoxalma imkanlarını artırdığı üçün təkamül prosesində qorunub saxlanılıb.