İqlim dəyişikliyi Norveçdə içməli suyu təhlükəli hala gətirib

Norveçin Svalbard arxipelaqında yerləşən Lonqyir şəhərində ağır metal çirklənməsi səbəbindən sakinlərə kran suyunu içməmək barədə xəbərdarlıq edilib. Problemin əsas səbəblərindən biri qlobal istiləşmə nəticəsində uzun illər donmuş torpaqların əriməsidir.

BAKU.WS xəbər verir ki, dünyanın ən sürətlə isinən bölgələrindən birində yerləşən şəhərdə temperaturun artması qayalardan ayrılan metalların əsas içməli su mənbəyi olan İsdammen gölünə qarışmasına səbəb olur.

Alimlərin sözlərinə görə, donmuş torpaqların əriməsi pirit mineralı olan süxurların su və oksigenlə təmasına şərait yaradır. Nəticədə yaranan turşu qayalardakı ağır metalların suya qarışmasına gətirib çıxarır.

2025-ci ilin sentyabrında su mənbələrində manqan səviyyəsinin Norveç İctimai Səhiyyə İnstitutunun tövsiyə etdiyi həddi 25 dəfə üstələdiyi müəyyən edilib. Manqanın yüksək miqdarda və uzun müddət qəbul edilməsi, xüsusilə körpələrdə və uşaqlarda nevroloji problemlərə səbəb ola bilər.

Çirklənmə aşkarlandıqdan sonra təxminən 2 600 sakinin yaşadığı şəhərdə təcili tədbirlər görülüb. Sakinlərə təmizlənmiş su pulsuz paylanmağa başlanıb. Sonrakı ölçmələrdə manqanın miqdarı azalsa da, sulfat və nikel səviyyələrinin də içməli su üçün tövsiyə olunan həddi keçməsi səbəbindən kran suyunun içilməsinə qoyulan qadağa qüvvədə qalıb.

Şəhər rəhbərliyi su təchizatı sisteminin tamamilə yenilənməsinin lazım gələ biləcəyini bildirir. Alternativlər arasında İsdammen gölündə filtrasiya sistemi qurulması və ehtiyat mənbə kimi dəniz suyunun duzsuzlaşdırılması zavodunun inşası var. Lakin hər iki variantın baha başa gələcəyi gözlənilir.

Alimlər xəbərdarlıq edirlər ki, oxşar təhlükə Arktikanın digər bölgələrində, o cümlədən Kanadanın şimalında və Alyaskada da yarana bilər. Onların fikrincə, donmuş torpaqların əriməsi təkcə ekosistemə deyil, insanların əsas içməli su mənbələrinə də ciddi təsir göstərə bilər.