ChatGPT avtoritar düşüncələri sürətlə mənimsəyə bilir

Yeni elmi araşdırmaya görə, ChatGPT (xüsusilə GPT-5 ailəsi) istifadəçidən gələn cəmi bir istiqamətləndirici mətnin ardından avtoritar baxışları tez bir zamanda qəbul edib əks etdirə bilir.

BAKU.WS xəbər verir ki, Mayami Universiteti və Network Contagion Research Institute (NCRI) tərəfindən aparılan və 22 yanvar 2026-cı ildə açıqlanan tədqiqat süni intellekt modellərində "avtoritar rezonans" meylinin mövcud olduğunu göstərir.

Araşdırma çərçivəsində GPT-5 və GPT-5.2 modelləri üzərində aparılan təcrübələr zamanı məlum olub ki, dörd cümləlik qısa mətn və ya tək bir ideoloji köşə yazısı belə süni intellektin siyasi mövqeyini sürətlə dəyişə bilir. ChatGPT sol və ya sağ avtoritar fikirləri əks etdirən materiallarla tanış olduqdan sonra bu baxışlara insan iştirakçılardan daha yüksək səviyyədə dəstək verib.

Xüsusilə "alternativ fikirlərə dözümsüzlük" və ya "bərabərliyi təmin etmək üçün söz azadlığının məhdudlaşdırılması" kimi radikal ifadələrə dəstəyin ikiqat artdığı müşahidə olunub. Eyni zamanda ideoloji mətnlə yönləndirilmiş süni intellektin neytral insan üzlərini 8–9 faiz daha "aqressiv" qavradığı müəyyən edilib.

Araşdırmanın müəllifi Coel Finkelşteyn bildirib ki, bu vəziyyət sadəcə istifadəçiyə "yaranmaq" problemi deyil. Onun fikrincə, süni intellekt modellərinin təhlükə və iyerarxiya üzərində qurulan daxili strukturu onları avtoritar düşüncələrə daha meyilli edə bilər.

OpenAI açıqlamasında ChatGPT-nin əsasən neytral cavab vermək üçün dizayn edildiyini, lakin məhsuldarlıq aləti kimi istifadəçi təlimatlarını izlədiyini qeyd edib. Şirkət siyasi qərəzliliyin azaldılması istiqamətində davamlı iş aparıldığını da vurğulayıb.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu tapıntılar xüsusilə işə qəbul, təhlükəsizlik və qiymətləndirmə sahələrində istifadə olunan süni intellekt sistemlərinin qısa müddətdə qərəzli və riskli qərarlar verə biləcəyinə dair ciddi xəbərdarlıqdır.