Bu xalq 2976-cı ili qarşıladı

Şimali Afrikanın yerli xalqlarından olan amazighlər dünya üzrə istifadə edilən Miladi təqvimdən təxminən min il irəlidə olan 2976-cı ilə qədəm qoyublar. Bu fərq zamanla bağlı paradoks deyil, qədim tarixi təqvim sisteminə əsaslanır.

BAKU.WS xəbər verir ki, Amazigh təqviminin başlanğıcı e.ə. 950-ci ilə – Misir taxtına Kral Şeşonk I-in çıxışına təsadüf edir. Məhz bu tarix amazighlərin yeni ili sayılan Yennayer bayramının əsasını təşkil edir və hər il yanvar ayında qeyd olunur.

Yeni ilin gəlişi münasibətilə keçirilən Yennayer mərasimləri zamanı küçələrdə "aseggas ameggaz" – yəni "xoş illər" səsləri eşidilir, ənənəvi geyimlərdə çıxışlar və kollektiv tədbirlər təşkil olunur. Bu bayram amazigh kimliyinin qorunması və ictimai məkanda görünürlüyünün artırılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Rəsmi statistik məlumatlar məhdud olsa da, Şimali Afrika üzrə on milyonlarla amazighin yaşadığı bildirilir. Onlar əsasən Mərakeş, Əlcəzair, Tunis və Liviyada məskunlaşıblar. Xüsusilə Mərakeşdə əhalinin əhəmiyyətli hissəsinin amazigh mənşəli olduğu qeyd olunur.

Yennayer bayramı zəngin mətbəx ənənələri ilə də seçilir. Mərakeşin Yüksək Atlas bölgəsində paxlalılar, ədviyyatlar və tam taxıllarla hazırlanan "ourkemen" süfrəyə verilir, Əlcəzairdə isə şirniyyatlar, çərəzlər və meyvələrdən ibarət "treze" adlanan qarışıq hazırlanır. Bolluq və bərəkəti simvolizə edən bu ənənə bəzi bölgələrdə evin ən kiçik üzvü ilə bağlı rituallarla müşayiət olunur.

Yennayer amazighlər üçün təkcə yeni ilin başlanğıcı deyil, eyni zamanda əsrlər boyu davam edən mədəni irsin, tarixi yaddaşın və kimlik mübarizəsinin canlı simvolu kimi qeyd olunmağa davam edir.